3 Dekabr 2021, 13:20

AZAL-ın əməkdar pilotuna "çətin" suallar - “Biz heç vaxt “son uçuş” ifadəsini işlətmirik

"Ekipaj üzvlərinə təyyarələrdə daşınmasına icazə verilməyən əşyaları qəbul etmək qadağandır"
AZAL-ın əməkdar pilotuna

Əməkdar pilot Ədalət Alışov uçuş karyerası ərzində yeddi hava gəmisini idarə edib, AN-2 təyyarəsində uçuşlara başlayaraq daha sonra Yak-40, Tu-154, Boeing-727, Boeing-757, Boeing-767 təyyarələrində uçuşlara davam edib. Bu gün Ədalət Alışov Boeing-787-nin kapitanı və pilot-təlimatçısıdır.

Uzun illər işlədiyi müddətdə AZAL-ın pilotu heç vaxt peşəni tərk etmək fikrində belə olmayıb: “Çünki təyyarələrə, səmaya vurğunam”, - deyir.

- Pilotların yoxlanılması sərnişinlərinki ilə eynidir, hətta deyərdim ki, daha həssasdır. Sərnişin və ya ekipaj üzvü olmasından asılı olmayaraq bütün yola düşən sərnişinlər laynerə minməzdən əvvəl yoxlamadan keçirlər. Bu qayda bütün beynəlxalq və daxili uçuşlara aiddir.

Yeri gəlmişkən, hər uçuşdan əvvəl pilotlar da tibbi müayinədən keçirlər.

Ümumiyyətlə, aviasiyanın tarixində nadir hallarda da olsa, uçuş heyətinin sərnişinlər tərəfindən daşınmasına icazə verilməyən maddələr və ya əşyaları daşıması kimi hallar var.

Ekipaj üzvlərinə təyyarədə yalnız şəxsi əşyalar götürməyə icazə verilir, onlara təyyarələrdə daşınması qadağan edilən əşyaları qəbul etmək qadağandır.

- Pilotlar uçuşa münasibətdə “son” sözünü demirlər və buna çalışmırlar da, yəni heç vaxt “bugün üçün son uçuş” söyləmirlər. Pilotlar bugün üçün filan təyyarənin "yekun" uçuşu kimi ifadə edirlər. Aviasiya ilə əlaqəli insanları "sonuncu" sözünün səhv bir şey olmadığına inandırmaq çətindir, demək olar ki, mümkün deyil. Heç cəhd etməyin.

- Təqaüdə çıxmaq pilot üçün asan deyil. Bir tərəfdən, bu, layiqli istirahətdir, amma digər tərəfdən, buludların üstündəki uçuşların keçmişdə qalması ilə barışırsınız. Kifayət qədər çətindir. Axı mülki pilotun bütün həyatı aviasiya ilə bağlıdır, təyyarə və səma ilə sabit dinamikada keçir.

Ancaq hər birimiz, xüsusən də AZAL-ın pilotlarından danışıram, böyük minnətdarlıq hissi ilə təqaüdə çıxırıq!

Azərbaycan qanunvericiliyinə görə, kişilər 65 yaşında layiqli pensiyaya çıxırlar. Bu, mülki aviasiya pilotlarına da aiddir.

- Çox vaxt təsadüfən təyyarəçilik peşəsinə gələnlər, sevməsələr, dəyərləndirməsələr, aviasiyada qalmırlar. Onlar tez çıxıb gedirlər və ya hər fürsətdə başqa işə keçirlər. Və ya sadəcə olaraq aviasiya sevgisi olmayanlar bu peşədən ayrılırlar. Həyatlarını səmaya bağlayan, səmaya aşiq olan insanlar necə deyərlər, heç vaxt təslim olmurlar.

Pilotlar üçün hər uçuşu ancaq uşaq sevinci ilə müqayisə etmək olar. Minlərlə uçuş saatından sonra təbii olaraq yorulur, amma getmir. Təyyarələr və səmaya gəldikdə, pilotlar böyük uşaqlardır.

- Uçuş zamanı səhhəti pisləşən sərnişinə stüardessalar hər zaman ilkin tibbi yardım göstərməyə hazırdırlar.

Sərnişinin vəziyyəti yaxşılaşmasa və ya daha da pisləşərsə, stüardessalar təyyarənin kapitanına xəbərdarlıq edəcəklər. Onlar həmçinin dinamikdən istifadə edərək sərnişinlərdən təyyarədə ixtisaslı tibbi yardım göstərə biləcək həkim olub-olmadığını soruşurlar.

Vəziyyətin öhdəsindən təkbaşına gələ bilmədikləri halda, kapitan marşrut boyunca ən yaxın hava limanında təcili eniş etmək qərarına gəlir. İstisna okean üzərində uçuşlar, zəif istiqamətlənmiş və ya dağlıq ərazilər ola bilər.

Sərnişin yerə enənə qədər ona yardım edilir.

- Təyyarələrin böyük bir güc və etibarlılıq ehtiyatı var, buna görə də onlar yeni və köhnə deyil, istismar olunan və nasaz olanlara bölünür. Qüsurlu bir təyyarə heç vaxt uçuşa buraxılmır.

Azərbaycan aviaşirkətlərinin təyyarələrinə vaxtında texniki qulluq göstərilir və ən kiçik nasazlıqlar aşkar edilərsə, təyyarənin uçuşuna icazə verilmir.

Azərbaycan aviaşirkətlərinin sərnişinləri köhnə təyyarələrdən qorxmamalıdırlar, xüsusən də qeyd edim ki, AZAL donanmasında olan təyyarələrin böyük əksəriyyəti yenidir.

- Gənc mülki aviasiya pilotları yüksək ixtisas və təcrübəyə malikdirlər. Onların heç biri bir gecədə pilot olmur, onların hər birinə təlim keçmək üçün illər lazımdır.

Hər bir pilot hazırlığı uzun bir prosesdir. Gələcək pilotlar müstəqil uçuşlar onlara həvalə edilməzdən əvvəl uzun müddət təlimatçı ilə uçurlar.

Milli Aviasiya Akademiyasında Pilot Hazırlıq Mərkəzi fəaliyyət göstərir ki, burada Boeing, Airbus və Embraer uçuş simulyatorlarından istifadə etməklə təcrübəsiz pilotların təlimi həyata keçirilir. Simulyatorlarda onlar istənilən hava şəraitində və ya istənilən ərazidə simulyasiya edilmiş bacarıqları əldə edirlər. Axı tezliklə sərnişinlər onların arxasında əyləşəcəklər.

- Azərbaycan aviaşirkətlərinin uçuş müddəti ən azı 2,5 min saat olan (ümumi uçuş müddəti 3,5 min saat insidentlər baş vermədən) bu tipli hava gəmilərində kapitanların qəbulu üçün ikinci pilotun namizədliyi nəzərdən keçirilə bilər. 

Həmçinin, ikinci pilot müəyyən tələblərə cavab verməlidir. Məhz, hərəkətlərin məşq edilməsi və pilot texnikası üçün uçuş simulyatorlarının yoxlanılması, uçuşun xüsusi hallarda ekipaj üzvləri ilə qarşılıqlı əlaqənin daxil olduğu zəruri imtahanlardan keçmək vacibdir. Bundan əlavə, o, uçuş zamanı yaranan istənilən vəziyyətdə pilotun ekipajı səriştəli və düzgün idarə etmək qabiliyyətini müəyyən edən psixoloji sınaqdan keçir. Ən yaxşıların ən yaxşısı seçilir.

İlk pilot vəzifəsinə təyinat təkcə ixtisas və uçuş saatlarından deyil, həm də vakansiyalardan asılıdır. Yəni təyyarənin kapitanları qrupuna daxil olmaq həm də mövcud ehtiyacdan asılıdır.

AviaTravel