7 Dekabr 2021, 17:12

Şaxta uçuşlara maneə deyil - təyyarələrdə "qış təkərləri" varmı?

Şaxta uçuşlara maneə deyil - təyyarələrdə

Dünən Rusiya mətbuatı S7 5220 Maqadan - Novosibirsk reysini həyata keçirən S7 Airlines Airbus A320neo təyyarəsinin havada necə donması barədə məlumat yayıb. O, yalnız pilotun düzgün hərəkətləri sayəsində İrkutsk hava limanına təhlükəsiz eniş edə bilib.

Təyyarədə 199 sərnişin və yeddi ekipaj üzvü olub.

Beləliklə, yumşaq desək, bəlalardan qaçmaq olarmı? Belə çıxır ki, uçuşların təhlükəsizliyini təmin etməyə kömək edən təyyarələrin buzdan təmizlənməsi üsulu var və ən maraqlısı odur ki, bu, mütləq soyuq havalarda baş vermir. 

Ən sadə buzlanma hadisəsi, təyyarə yerdə olarkən, dondurucu yağış və ya sulu qar olub, yapışır və sonra donur. Qar qurudursa və ya hələ donmağa vaxt tapmayıbsa, bu qorxulu deyil: uçuş zamanı hava axını ilə sadəcə uçurulacaq. Bu tamamilə başqa bir məsələdir - bu, sıfırdan yuxarı temperaturda (0 .. + 5) baş verən super soyudulmuş yağışdır. Onun damcıları havaya qalxan təyyarə ilə toqquşduqda dərhal donur - burada buz qatı yaranır. Sıfıra yaxın temperaturda yüksək rütubət də eyni təsirə səbəb ola bilər. Ancaq şiddətli şaxtalar zamanı hava, əksinə, daha tez-tez quruyur, buna görə buzlanma baş vermir. 

Təyyarə uzun uçuş (bir neçə saat) edərsə, o zaman qanadda yerləşən çənlərdəki yanacaq -10, hətta -20 dərəcəyə qədər soyuya bilər. Buna görə də, enişdən sonra qanad uzun müddət "donmuş" qala bilər.  Adətən növbəti uçuşa qədər əriməyə vaxt tapır, lakin təyyarənin dövriyyə müddəti qısadırsa, bəzən hətta yayda da buzdan təmizləmə işləri aparmaq lazımdır. 

Ümumilikdə 4 növ maye var, lakin hava limanında çox güman ki, ikisini görəcəksiniz. I tip "narıncı" yapışqan maye təzyiq altında isti (60-80 dərəcə) verilir, buzu və qarı təmizləmək üçün istifadə olunur, yəni əslində buzdan təmizləyir. Reaktiv 45 dərəcə bucaqla yönəldilir və qanadın qabaqcıl kənarından arxaya və qanadın ucundan gövdəyə doğru hərəkət edir - bu halda maye qanadın mərkəzinə doğru axır ki, bu da onun sərfini azaldır.

Aşağıdakı fotoda Azərbaycan Hava Yollarına məxsus təyyarənin buzdan təmizlənməsi prosesi əks olunub. Bu prosedur hər uçuşdan əvvəl uçuş hava limanında həyata keçirilir.